NASA wysyła w 2026 roku czteroosobową załogę na orbitę Księżyca – to pierwszy taki lot od misji Apollo 17 w grudniu 1972 roku i największy krok w historii współczesnej astronautyki.
Pół wieku przerwy – dlaczego tak długo czekaliśmy?
Od czasu ostatniego lądowania na Księżycu w ramach misji Apollo 17 w 1972 roku minęło ponad 53 lata. Przez te dekady eksploracja kosmosu skupiała się na orbitach okołoziemskich — programie Space Shuttle, budowie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) i wysyłaniu łazików na Marsa. Powrót na Księżyc wymagał nowej generacji rakiet, kapsuł i ogromnego budżetu. NASA odpowiedziała programem Artemis — następcą Apollo — którego celem jest nie tylko odwiedzenie Srebrnego Globu, ale zbudowanie tam stałej bazy i przygotowanie misji na Marsa. Pierwsza misja Artemis 1 z 2022 roku była lotem bezzałogowym — testowała rakietę SLS i kapsułę Orion. Artemis 2 to kolejny krok: czworo astronautów po raz pierwszy od ponad półwiecza wyruszy w przestrzeń głęboką i obejrzy Księżyc z odległości zaledwie kilku tysięcy kilometrów. To misja Artemis 2 definiuje nową erę kosmiczną.
Czteroosobowa załoga i plan lotu
Misja Artemis 2 trwa 10 dni. Kapsuła Orion, wynoszona przez potężną rakietę SLS (Space Launch System), wyniesie w kosmos czworo astronautów: Reid Wiseman (dowódca, NASA), Victor Glover (pilot, NASA), Christina Koch (specjalista misji, NASA) i Jeremy Hansen (Kanadyjska Agencja Kosmiczna CSA). Hansen jest pierwszym Kanadyjczykiem, który poleci w tak daleką misję pozaziemską. Lot nie przewiduje lądowania — astronauci wykonają swobodny przelot wokół Księżyca na trajektorii zwanej „free return”, co oznacza, że w razie awarii kapsuła automatycznie wróci do Ziemi dzięki grawitacji Księżyca i Ziemi. Głównym celem jest przetestowanie w warunkach bojowych wszystkich systemów Oriona: podtrzymania życia, nawigacji, łączności i osłony termicznej podczas powrotu. Zdobyte dane zdecydują bezpośrednio o terminie lotu Artemis 3, który ma zakończyć się lądowaniem na biegunie południowym Księżyca.
Dlaczego biegun południowy Księżyca jest tak ważny?
Artemis 2 to preludium do czegoś znacznie większego. Artemis 3 zakłada lądowanie pierwszej kobiety i pierwszego człowieka rasy niebiałej na powierzchni Księżyca — na biegunie południowym, gdzie odkryto złoża wodnego lodu w permanentnie zacienionych kraterach. Woda to kluczowy zasób: można ją rozłożyć na wodór i tlen, tworząc paliwo rakietowe i powietrze do oddychania. To oznacza, że przyszła baza księżycowa mogłaby być w znacznej mierze samowystarczalna. Wartość strategiczna tych złóż jest nieoceniona nie tylko dla NASA — Europejska Agencja Kosmiczna (ESA), Japońska JAXA i kanadyjska CSA aktywnie uczestniczą w programie Artemis jako partnerzy. Naukowcy są też zgodni: Księżyc to doskonałe miejsce na radioteleskopy i laboratoria naukowe, gdzie brak atmosfery i oddalenie od ziemskich zakłóceń otwiera zupełnie nowe okna obserwacyjne dla astronomii.
Co Artemis 2 oznacza dla Europy i Polski?
Program Artemis to nie jest wyłącznie americana. Europejska Agencja Kosmiczna dostarcza kluczowy moduł serwisowy do kapsuły Orion — European Service Module (ESM), produkowany przez Airbusa w Bremie. Bez tej europejskiej technologii misja nie mogłaby zasilać, chłodzić ani napędzać kapsuły astronautów. Polska, jako państwo ESA, pośrednio uczestniczy w tym projekcie przez wspólnotowy budżet agencji i projekty polskich firm działających w kosmicznym łańcuchu dostaw. Polskie instytuty naukowe — w tym Centrum Badań Kosmicznych PAN — analizują dane z misji kosmicznych i uczestniczą w europejskich programach obserwacyjnych. Dla młodego pokolenia Artemis 2 ma też ogromne znaczenie symboliczne: po raz pierwszy od półwiecza dzieci i nastolatki zobaczą żywy start misji załogowej do Księżyca. Eksperci podkreślają, że tego rodzaju misje napędzają innowacje, które trafiają do codziennego życia — od materiałów budowlanych po technologie medyczne.
Podsumowanie
- Misja Artemis 2 to pierwszy załogowy lot wokół Księżyca od 1972 roku — start zaplanowano na luty/marzec 2026.
- Czteroosobowa załoga (NASA + Kanada) przez 10 dni testuje kapsułę Orion na trasie swobodnego przelotu wokół Księżyca.
- Powodzenie misji bezpośrednio decyduje o terminie Artemis 3 — pierwszego lądowania na biegunie południowym Księżyca.
- Europa i Polska uczestniczą w programie przez moduł serwisowy ESA oraz instytuty badawcze — Artemis to wspólny projekt całej cywilizacji.
