Hiszpańscy naukowcy z Narodowego Centrum Badań nad Rakiem doprowadzili do całkowitego zaniku guzów raka trzustki — jednego z najbardziej śmiertelnych nowotworów na świecie — bez żadnych istotnych skutków ubocznych, stosując połączenie trzech leków.
Zabójca bez objawów — dlaczego rak trzustki jest tak groźny
Rak trzustki to nowotwór, który zabija po cichu. Przez długi czas nie daje żadnych objawów, a gdy pierwsze symptomy — żółtaczka, ból brzucha, utrata wagi — w końcu się pojawiają, choroba jest już zwykle w stadium zaawansowanym. W Polsce pięcioletnie przeżycie pacjentów z tym rozpoznaniem wynosi zaledwie 5–6 procent. W Hiszpanii wskaźnik ten sięga 8–10 procent. Dla porównania — przy raku piersi przekracza 90 procent. Każdego roku w Hiszpanii diagnozuje się ponad 10 300 nowych przypadków tego nowotworu. Polskie statystyki są zbliżone. Jedynie około jedna piąta pacjentów dowiaduje się o chorobie na etapie umożliwiającym operację — jedyną metodę dającą dziś realną szansę na wydłużenie życia. Przez dekady onkologia robiła ogromne postępy w leczeniu większości nowotworów. Rak trzustki pozostawał wyjątkiem. Aż do teraz.
Trzy leki, zero guza — jak działa potrójna terapia
Zespół prof. Mariano Barbacida z Narodowego Centrum Badań nad Rakiem (CNIO) w Madrycie przez sześć lat pracował nad potrójną terapią celującą jednocześnie w trzy kluczowe mechanizmy wzrostu guza. Pierwszym celem jest mutacja genu KRAS — główny „silnik” napędzający większość przypadków raka trzustki. Do jej blokady naukowcy użyli nowoczesnego inhibitora RMC-6236. Drugi lek to afatynib, który hamuje białko EGFR wysyłające sygnały do komórek nowotworowych, pobudzające je do wzrostu. Trzecim składnikiem jest SD36 — degrader białka STAT3, kluczowego dla przeżycia komórek rakowych. Łącznie trzy substancje odcinają guzowi wszystkie drogi ucieczki. Wyniki opublikowano w prestiżowym czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences”. W najbardziej wymagającym eksperymencie — z użyciem guzów pobranych od ludzkich pacjentów — całkowitą eliminację nowotworu stwierdzono u 16 z 18 zwierząt. Część myszy żyła bez nawrotu przez 200 dni.
Ostrożny optymizm — co mówią eksperci
Prof. Barbacid, jeden z najbardziej uznanych europejskich onkologów molekularnych, apeluje o powściągliwość. „Entuzjastyczne świętowanie wydaje mi się ogromną przesadą. Chciałbym zachować ostrożność, ponieważ dopóki nie dotrzemy do pacjentów, nie możemy ogłaszać zwycięstwa” — powiedział podczas oficjalnej prezentacji wyników. Naukowiec podkreśla, że biologia myszy i człowieka różni się istotnie, a droga od laboratorium do kliniki jest długa i regulacyjnie skomplikowana. Kolejny krok to badanie kliniczne — wymaga finansowania i zgód regulacyjnych. Portal „El Economista” spekuluje, że inhibitor KRAS może zostać zatwierdzony do stosowania klinicznego jeszcze w 2026 lub 2027 roku. Głos zabrała też sopranistka Cristina Dominguez, u której raka trzustki zdiagnozowano w 2015 roku: „My, pacjenci, nie mamy czasu do stracenia. Każdy postęp naukowy oznacza więcej dni i więcej życia.” Eksperci zgodnie podkreślają trzy filary sukcesu terapii: całkowity zanik guza, brak oporności na leczenie oraz dobra tolerancja przez organizm.
Co to oznacza dla polskich pacjentów — bariery i nadzieje
Dla polskich pacjentów wyniki z Madrytu są jednocześnie powodem do nadziei i dowodem na systemowe wyzwania krajowej onkologii. Polska pięcioletnia przeżywalność w raku trzustki — 5–6 procent — to jeden z najgorszych wskaźników w Europie. Dr n. med. Paweł Sobczuk, onkolog kliniczny, wskazuje, że nawet najbardziej obiecujące terapie, jak szczepionki mRNA czy leki celowane na mutację KRAS, nie są w Polsce w pełni refundowane. Dostęp do innowacyjnych metod leczenia pozostaje poważną barierą. W przypadku choroby przerzutowej średni czas przeżycia wynosi dziś zaledwie 8–12 miesięcy. Gdy potrójna terapia trafi do badań klinicznych, polscy ośrodki onkologiczne powinny zabiegać o uczestnictwo w programach. To jedyna realna szansa na szybszy dostęp do leku. Na airpres.pl śledź aktualności z medycyny i nauki, by nie przegapić kolejnych etapów tego przełomowego badania. Inwestycja w naukę i profilaktykę — unikanie palenia, kontrola wagi, badania genetyczne — to dziś jedyne skuteczne narzędzia dla każdego z nas.
Podsumowanie
- Guzy raka trzustki całkowicie zniknęły u 16 z 18 zwierząt leczonych potrójną terapią w modelach z ludzkimi guzami
- Terapia łączy trzy leki — inhibitor RMC-6236 (KRAS), afatynib (EGFR) i SD36 (STAT3) — blokując jednocześnie wszystkie mechanizmy wzrostu nowotworu
- Polska przeżywalność to zaledwie 5–6% — jedne z najgorszych wyników w Europie, a dostęp do innowacyjnych terapii jest ograniczony brakiem refundacji
- Badania kliniczne to kolejny krok — dopiero ich pozytywne wyniki otworzą drogę do leczenia pacjentów; inhibitor KRAS może trafić do użycia klinicznego najwcześniej w 2026–2027 roku
📌 Źródła
- TVN24 – „Guzy zniknęły całkowicie”. Naukowiec dokonał przełomu w badaniach nad rakiem trzustki
- Radioonkolog.pl – Przełomowe badania kliniczne w onkologii i medycynie precyzyjnej 2026
- Proceedings of the National Academy of Sciences – publikacja wyników badań CNIO Madryt
